Artrose in knie of heup: wat helpt echt?

Een stijve, pijnlijke knie of heup, vooral 's ochtends of na lang zitten? En kreeg je van je huisarts of specialist te horen dat het artrose is, "slijtage"? Dan denk je misschien dat je er weinig aan kunt doen. Gelukkig klopt dat niet. Een goede artrose behandeling is vaak effectief, en de belangrijkste stap kun je grotendeels zelf zetten.

Wat is artrose?

Bij artrose verandert het kraakbeen in een gewricht: het wordt dunner en minder soepel. Ook het bot onder het kraakbeen, het gewrichtskapsel en de spieren rond het gewricht veranderen mee. Artrose komt het meest voor in de knie en de heup, en de kans erop neemt toe met de leeftijd.

Het woord "slijtage" geeft een verkeerd beeld. Het klinkt alsof je gewricht een autoband is die opraakt als je er te veel mee rijdt. Maar kraakbeen werkt eerder als een spons: het heeft geen eigen bloedvaten en krijgt zijn voeding uit het gewrichtsvocht, doordat het afwisselend wordt ingedrukt en weer losgelaten. Beweging pompt voeding het kraakbeen in. Te weinig bewegen is voor een artrotisch gewricht dus juist ongunstig.

Artrose knie en artrose heup: welke klachten passen erbij?

Bij artrose zien we vaak deze klachten:

• Pijn bij belasten, bijvoorbeeld bij traplopen, opstaan of lang wandelen
• Stijfheid in de ochtend of na stilzitten, die binnen een halfuur afneemt
• Minder beweeglijkheid: moeite met bukken, sokken aantrekken of de knie helemaal strekken
• Een krakend of knarsend gevoel in het gewricht
• Soms een dikke knie na veel belasting

Deze klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben. Pijn in de knie komt soms uit de heup, en wat als heuppijn voelt, kan uit de lage rug komen. Daarom onderzoeken we bij knie- of heupklachten ook de gewrichten erboven en eronder. Of het om artrose gaat, stel je niet zelf vast: dat blijkt uit een goed onderzoek.

Goed om te weten: hoe erg de artrose op een foto lijkt, zegt maar beperkt iets over hoeveel pijn je hebt. Je klachten en wat je kunt, zijn belangrijker dan de foto.

Artrose behandeling: wat helpt echt?

De richtlijnen voor artrose van heup en knie (onder andere die van het KNGF en de Britse NICE) zijn het eens: de basis van de behandeling is uitleg, oefentherapie en, als dat nodig is, gewichtsverlies. Pas als dat onvoldoende helpt, komen andere behandelingen in beeld.

1. Oefentherapie: sterker en fitter

Oefentherapie is de best onderzochte behandeling bij artrose en staat in alle internationale richtlijnen als eerste stap. Het helpt bij pijn en functioneren, is veilig en heeft geen bijwerkingen zoals medicijnen die kunnen hebben. Sterkere spieren rond de knie of heup vangen de belasting beter op, waardoor het gewricht zelf minder te verduren krijgt.

Het gaat om spierkracht (vooral bovenbeen- en heupspieren), beweeglijkheid, balans en conditie, bijvoorbeeld fietsen, wandelen of zwemmen. Begin rustig en bouw geleidelijk op. Een beetje pijn tijdens of na het oefenen is meestal geen probleem, zolang die binnen een dag weer zakt.

2. Begrijpen wat er gebeurt

Wie snapt wat artrose is, beweegt met meer vertrouwen. Veel mensen gaan belasting vermijden uit angst om het gewricht "verder kapot te maken". Daardoor worden de spieren zwakker en de klachten vaak groter. Pijn betekent bij artrose niet automatisch schade.

3. Gewicht: vooral bij de knie

Bij artrose van de knie maakt gewicht een groot verschil. Onderzoek laat zien dat elke kilo die je afvalt de knie bij elke stap ongeveer vier kilo ontlast. Bij duizenden stappen per dag tikt dat flink aan. Voor de heup is dat verband minder duidelijk aangetoond. Verdeel daarnaast je activiteiten slim: niet alles op één dag, wel elke dag in beweging.

En pijnstillers?

Pijnstillers kunnen tijdelijk helpen om goed te kunnen blijven bewegen en oefenen. Overleg met je huisarts of apotheker welke middel bij jou past; bij artrose van de knie wordt bijvoorbeeld vaak eerst een ontstekingsremmende gel geadviseerd.

Wanneer is een operatie nodig?

Een nieuwe knie of heup (prothese) is een goede optie als de klachten ondanks goede oefentherapie ernstig blijven en je dagelijks leven sterk beperken. Ook dan loont oefenen: wie sterker de operatie in gaat, herstelt meestal sneller. Na de operatie begeleiden we je bij de revalidatie na een knie- of heupprothese.

Een kijkoperatie om de knie "schoon te maken" helpt bij artrose niet en wordt daarom ook niet meer geadviseerd.

Wanneer moet je sneller aan de bel trekken?

Neem contact op met je huisarts als je knie of heup plotseling warm, rood en dik wordt, zeker in combinatie met koorts. Ook bij een gewricht dat na een val of verdraaiing niet meer te belasten is, bij een knie die echt vast blijft zitten of bij aanhoudende pijn in rust en 's nachts met onverklaard gewichtsverlies is verder onderzoek nodig.

Duurt de ochtendstijfheid langer dan een halfuur tot een uur, of heb je klachten in meerdere gewrichten tegelijk? Dan past dat eerder bij een ontstekingsreuma dan bij artrose. Laat dat dan door je huisarts beoordelen.

Wordt fysiotherapie bij artrose vergoed?

Ja. Bij artrose van de heup of knie wordt gesuperviseerde oefentherapie vanaf 18 jaar vanuit de basisverzekering vergoed: maximaal twaalf behandelingen in twaalf maanden. Daarvoor geldt wel je eigen risico. Heb je een aanvullende verzekering, dan worden meer behandelingen vaak daaruit vergoed. Fysio Inc heeft contracten met vrijwel alle zorgverzekeraars.

Zo pakken we artrose aan bij Fysio Inc

We beginnen met een uitgebreid onderzoek: waar zit de pijn, waar komt die vandaan, wat kun je nog wel en wat niet, en welke spieren laten het afweten? Daarna stellen we samen een oefenprogramma op dat past bij jouw doelen, of dat nu een wandeling in de duinen is of traplopen zonder pijn. Je oefent onder begeleiding in onze oefenruimte en krijgt oefeningen mee voor thuis. Lees ook meer over onze aanpak bij knieklachten en over pijn aan de binnenkant van de knie.

Pijn of stijfheid in je knie of heup? Laat het goed onderzoeken. Je kunt zonder verwijzing bij ons terecht in Haarlem-Noord. Plan direct online een afspraak of bel ons op 023 2058113.